Whisky

Hoe wordt het gemaakt?

Whisk(e)y is een gedistilleerde drank uit gegist graanbeslag die vervolgens wordt gerijpt op houten vaten. Voor whisky's wordt als grondstof mout gebruikt: gekiemde gerst. De gerstekorrels worden op bedden uitgespreid en bevochtigd waardoor ze ontkiemen. Als zich voldoende enzymen gevormd hebben, wordt het ontkiemingsproces gestopt door de korrels te drogen: het eesten. In Schotland wordt de mout geëest met behulp van een open turfvuur. Turf is plantaardig materiaal dat gedurende eeuwen is verteerd en verkoold. De turf is verantwoordelijk voor de karakteristieke rooksmaak van Schotse mout whisky. Voor Ierse malt whiskey's wordt de mout gedroogd met een kolenvuur. Alleen voor de malt whisky wordt uitsluitend mout gebruikt. Voor de andere whiskysoorten worden ook andere graansoorten, zoals haver, maïs en rogge gebruikt. Deze granen worden niet gemout, maar gekookt.
Het graan wordt gemalen en vermengd met water en een kleine hoeveelheid gemoute
gerst, waarna de versuikering (omzetting van zetmeel in suikers) en de vergisting plaatsvinden.
Het graanbeslag wordt enkele malen gedistilleerd. Voor iedere soort whisky wordt een eigen methode gebruikt.

Schotse malt whisky en Ierse whiskey
Voor de malt whisky worden koperen ketels gebruikt, de ‘pot stills'. Schotse whisky wordt
meestal tweemaal gedistilleerd; Ierse driemaal.

Schotse grain whisky en Amerikaanse whiskey
Voor de grain whisky en Amerikaanse whiskey wordt een distilleerkolom gebruikt, de
‘coffey still' of ‘patent still' waardoor in een continueproces een neutrale smaak verkregen
wordt.

Het distillaat wordt verdund tot een alcoholpercentage van 60% en in eikenhouten vaten
te rijpen gelegd. De inhoud van de vaten mag niet groter zijn dan 700 liter. Vaak worden
nog kleinere vaten gebruikt van 500 liter. Het type vat dat gebruikt wordt, is afhankelijk
van de soort whisky. Voor Schotse malt whisky worden veelal oude sherryvaten en bourbonvaten gebruikt. Ook in Canada wordt de whisky vaak op oude sherryvaten gerijpt. Bourbon whiskey wordt in vaten gerijpt die uitgebrand zijn waardoor er een laag houtskool op de binnenwand van het vat aanwezig is. De whiskey wordt na één jaar overgebracht op vaten zonder koollaag zodat de koolsmaak niet te sterk wordt.

Volgens de wet moet de whisky minimaal drie jaar rijpen op eikenhouten vaten. De bekende whiskymerken worden echter vaak veel langer dan drie jaar gerijpt. De duurdere merken zijn vaak twaalf jaar of ouder. Ierse whiskey rijpt minimaal vijf jaar. Na de rijping wordt het distillaat met water verdund tot 40% alcohol. De kwaliteit van het water is uiterst belangrijk. Schotse whisky heeft haar roem voor een groot deel te danken aan het Schotse water uit de bergbeekjes. Als malt whisky van één distilleerderij gebotteld wordt, wordt van een ‘single malt whisky' gesproken. Ook Ierland kent ‘single malt whiskey'. Schotse whisky is vrijwel altijd geblend. Blended whisky is immers een mengsel van malt en grain whisky's. Vaak worden er meer dan 30 soorten met elkaar vermengd! Maar ook een malt whisky is vaak een blend van meerdere malt whisky's. Er is groot vakmanschap nodig om de juiste blend te maken. Als de whisky's eenmaal zijn samengevoegd, hebben ze tijd nodig om te ‘huwen'. Het duurt zeker een half jaar voordat de whisky's zo op elkaar zijn ingewerkt dat een harmonieus geheel is verkregen. Als voor blended whisky eerst de malt whisky's met elkaar vermengd worden en de grainwhisky's apart daarvan, worden ze pas in de fles bij elkaar gevoegd: dit wordt ‘vatted whisky' genoemd.